|
TAPU DEVRİ
İÇİN GEREKLİ BELGELER 1.
Nüfus
cüzdanı 2.
1 adet
fotoğraf 3.
Vergi
numarası 4.
T.C. kimlik
numarası 5.
Tapu
sureti NOT:
Tapu kat
mülkiyetine (mesken) geçmişse
deprem sigortası zorunludur,
tapu satış değeri satış yılının o yılki beyan değeri üzerinden
gösterilmelidir
1-KREDİDE
İSTENEN BELGELER Konut kredi
başvurusunda gerekli belgeler aşağıdaki gibidir; a) Nüfus
cüzdanı sureti b) İmza
sirküleri c) Serbest
çalışanlar için vergi levhası fotokopisi d) Ücretliler
için aylık net gelirlerini gösteren ücret bordrosu e) Satın
alınacak taşınmaza ait: f) Kat mülkiyeti tapusu, yada Kat
irtifakı tapusu ve yapı kullanım izin belgesi, yada Kat irtifakı tapusu g) inşaat
ruhsatının fotokopileri
2-EMLAK
ALIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
1A- GAYRİMENKUL ALIMINDA DİKKAT EDİLECEK
NOKTALAR a)
GAYRİMENKULÜN GEÇMİŞ VERGİ BORCU Özellikle ,
kullanılmış gayrimenkul alanların , gayrimenkulun geçmiş yıllardaki emlak
vergisinin ödenip ödenmediğini
araştırmalarında yarar vardır. Bunun en iyi
yolu , satıcıdaki makbuzları alıp kontrol etmek ve her ihtimale karşıda
birer fotokopisini saklamaktır. Gayrimenkulun
, satıldığı yıl ve geçmiş yıllara ait ödenmemiş emlak vergisinin
ödenmesinden , alıcı ve satıcı müteselsilin yani zincirleme olarak sorumlu
tutulurlar. Gayrimenkulu satın alan kişi , ödediği geçmiş yıl emlak
vergilerini faiziyle birlikte daha sonra önceki sahibine rücu edebilir
b)GAYRİMENKULÜN
TAPUDAKİ DEĞERİ Gayrimenkulun
tapudaki değeri birkaç açıdan önemlidir. 1-Gelir
Vergisi Açısından Gayrimenkulların
, iktisap yani edinme tarihinden itibaren 4 yıl içinde elden
çıkarılmasından sağlanan kazanç ''Değer artışı kazancı'' olarak beyan
edilip gelir vergisinin ödenmesi gerekiyor Satın aldığı gayrimenkulu 4 yıl
içinde elden çıkarmaları söz konusu olanların , gayrimenkulun maliyet
bedeline esas olan , alış bedelini düşük göstermemelerinde yarar var. Aksi
halde , 4 yıl içinde satılması sonucu ortaya gerçeğin de üzerinde bir kar
çıkar 2- Harç
Yönünden 2001 yılı
başından itibaren gayrimenkulların harca esas olan değeri yüzde 56
oranında arttı. Gayrimenkulun gerçek alış bedelinin tapu harcına esas olan
tutardan düşük olması halinde , gerçek alış bedelinin tapu senedine
yazılmasını tapu işlemleri sırasında talep etmek mümkündür .Bu durum
özellikle kamu görevlilerini ''mal beyanı'' yönünde önümüzdeki yıllarda da
, vergi mükelleflerini de ''nereden buldun'' sorgulaması yönünden
ilgilendiriyor. 3- Harcın
Oranı Yönünden Gayrimenkul
alımı sırasında , hem alıcı hem de satıcı ; Tapu harcına esas değer
üzerinden binde 15 oranında harcı ayrı ayrı öderler. 2001 Yılı
Gayrimenkul Harçları Oran (Binde) Gayrimenkul
alım-satımında (alıcı veya satıcı ayrı ayrı) 15 Gayrimenkulların,sermaye
şirketlerine sermaye olarak konulması 36 Yapı
kooperatiflerinin,ortaklarına dağıttığı gayrimenkulların tapu işlerinde
1,8 Gayrimenkulların
mirasçılara intikalinde 9 Gayrimenkulların
ifraz,taksim ve birleştirme işlerinden 9 Gayrimenkul
ipoteğinden sağlanan borç miktarı üzerinden 3,6 Kira
sözleşmelerinde,kira süresinin tapuya tescilinde,hesaplanacak kira
tutarı
üzerinden , sözleşme yoksa bir yıllık kira bedeli üzerinden 5,4
Arsa ve arazi
üzerine yeniden inşa olunan binaların tescilinde emlak (bina)
vergisi değeri üzerinden 15 Gayrimenkulların,ölünceye
kadar bakma anlaşmasına dayanarak edinilmesinde
, emlak vergisi değeri üzerinden 15 c)EMLAK
VERGİSİ BEYANNAMESİ Gayrimenkul
alanların ''o yılın sonuna kadar'' emlak vergisi beyannamesi vermeleri
gerekiyor. Satıldığı yılın emlak vergisini ise satıcı ödeyecektir.
Gayrimenkulun
, emlak vergisi
beyannamesi alındığı tarihten
itibaren ''üç ay içerisinde'' verilecek d)EŞE VE
ÇOCUĞA ALINAN GAYRİMENKUL Gayrimenkulun
eş yada çocuğa alınması ancak ödemesinin aile reisi tarafından yapılması
halinde ' karşılıksız bir intikal söz konusu olur. Bu ise veraset ve
intikal vergisine tabidir. Eş yada çocuğun beyanname verip yüzde 5 - 15
arasında oranı değişen , veraset ve intikal vergisini ödemeleri gerekir.
Ancak aile reisinin eşe yada çocuğa gayrimenkulun bedelini ''borç olarak''
vermesi halinde herhangi bir vergileme söz konusu olamaz e)NEREDEN
BULDUN SORUSU Gayrimenkul
alanlar Vergi Usul Yasasının 30/7. Maddesini göz önünde bulundurmak
zorundadırlar 2A-GAYRİMENKUL
SATIŞINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR a)GAYRİMENKULÜN
TAPUDAKİ SATIŞ DEĞERİ 2001 yılında
satılacak olan gayrimenkul kaça satılacak olursa olsun tapuda ''asgari bir
değer'' göstermek gerekiyor. Satış sırasında gayrimenkulun 2000 yılındaki
emlak vergisine esas değerini asgari yüzde 56 oranında arttırmak
zorunluluğu var. Örneğin , 2000 yılındaki emlak vergisi değeri 100 milyar
lira olan gayrimenkulu 2001 yılında satarken ister Ocak ayında ister
Haziran yada Aralık ayında satılsın , alım satıma esas tapu değerini
asgari 156 milyar lira göstermek gerekiyor. Kuşkusuz bu değerin üzerinde
gösterilmesinde herhangi bir sakınca yok . yani 200 milyar lirada
gösterilebilir. Ancak ona göre harç ödenir. b)GAYRİMENKULÜN
GERÇEK SATIŞ DEĞERİ Gayrimenkulunuzun
, gerçek satış değerinin , tapu harcına esas olan değerin altında olması
halinde gerçek alım satım bedelinin , tapu senedinde ayrıca
gösterilmesinin satıcı tarafından talep edilmesi gerekiyor. Bu durumda ,
tapu harcına esas olan tutar üzerinden harç alınır , ancak tapu senedinde
gerçek satış bedeli yazılır. c)ÖDENECEK
HARÇ Gayrimenkul
satışında , hem satıcı hem de alıcı , tapu harcına esas değer üzerinde,
binde 15 oranında harcı ayrı ayrı öderler. d)KAZANCIN
GELİR VERGİSİ Gayrimenkul
satışında , hem satıcı hem de alıcı , tapu harcına esas değer üzerinde,
binde 15 oranında harcı ayrı ayrı öderler. e) ŞİRKETLERİN
GAYRİMENKUL SATIŞI Şirketlerin
,aktifinde kayıtlı olan gayrimenkulları elden çıkarmaları halinde,beyan
edecekleri asgari değer, ödeyecekleri harç oranı aynen yukarıda olduğu
gibidir. Şirketler gayrimenkulun satışı nedeni ile fatura düzenlemek ve
ayrıca KDV tahsil etmek zorundadırlar. Gayrimenkul ün satışından doğan
kazanç da vergiye tabidir. Kurumlar
vergisi mükellefi olan şirketler,en az 2 yıldır işletmelerinin aktifinde
kayıtlı olan gayrimenkulu sattıklarında , satıştan doğan kazancı
sermayelerine eklerlerse : 1-Gayrimenkul
satış kazancı nedeni ile kurumlar vergisi ödemezler. 2-Tapu harcı
ödemezler. 3-Satış işlemi
de KDV ye tabi tutulmaz. Ancak satıştan
doğan kazanç nedeni ile yüzde 15 stopaj öderler. f)SATIŞIN
BELEDİYEYE BİLDİRİLMESİ Gayrimenkulunu
satanlar , ilerde emlak vergisine çöp vergisine yönelik bir takiple
karşılaşabilirler. Bunu önlemek için gayrimenkulun satışını yaptıktan
hemen sonra ilgili belediyeye bir dilekçe ile durumu bildirmelerinde yarar
vardır. g)GAYRİMENKULÜNÜ
SATANLARIN KAZANÇ VERGİSİ Gayrimenkulun edinme) tarihinden itibaren 4 yıl
geciktikten sonra satılması
halinde kaç liraya satılırsa satılsın gelir vergisi ödenmeyecek
Satılan
gayrimenkulun edinme tarihten itibaren 4 yıl içinde satılması halinde ise
ortaya çıkan kazanç nedeni ile , gelir vergisi ödenmesi söz konusu
olabilecek. Ancak
gayrimenkulun miras yada hibe yoluyla edinildiği durumlarda satış bedeli
kaç milyar lira olursa olsun gelir vergisi ödenmez. 1-) Kazancın
hesabı ve Vergisi Değer artışı
kazancı olarak nitelendirilen gayrimenkul satışı kazancı ( 4 yıl içinde
satılan) gayrimenkullar için söz konusu.Bu süre geçtik ten sonra
gayrimenkul kaç liraya satılırsa satılsın gelir vergisi
ödenmez Kazancın
hesaplanmasında emlak vergisi beyannamesi esas alınıyor. Örneğin 1998
yılında verilecek emlak vergisi beyannamesinde gösterilen değer ''maliyet
bedeli'' olarak göz önüne alınıyor. Bu bedel , ekim 1998'den itibaren devlet istatistik enstitüsünce
(DİE) belirlenen ''toplam eşya fiyat endeksindeki (TEFE) artış oranında
artırılarak'' tespit olunuyor. 1999 yılı
kasım ve aralık ayında emlak vergisi beyannamesini yenileyenlerin yenileme
yada yükseltme beyanları değil 1998 yılı beyanı esas alınıyor. Başka bir
anlatımla gelir vergisi yönünden kasım ve aralık 1999'da yükseltilen emlak
vergisi beyanları hiçbir işe yaramıyor.1998'den sonra alınan
gayrimenkulların ise iktisap bedeli yine DİE tarafından belirlenen TEFE
artış oranında yükseltilerek maliyet bedeli bulunur. Maliyet bedeli ile
satış bedelinin kıyaslanması sonucu 3,5 milyar lirayı aşan bir kazanç
ortaya çıkarsa bu kazanç gelir vergisine tabi olur. 2-Verginin
Hesabı Gayrimenkulun
satışından doğan ve 3,5 milyar lirayı aşan kazanç kısmı üzerinden ,Gelir
vergisi Kanunu'ndaki vergi
yüzde 20-45 arasında değişen gelir vergisi hesaplanır. Gelir
vergisinin yüzde 10'u kadar da ''fon payı'' tahakkuk ettirilir.
SONUÇ:
Gayrimenkul alım-satımında , çok sayıda vergi ve harç ile bağlantılı özel
durumlar söz konusu. Alım-satım işlemleri sırasında ve sonrasında bunların
göz önüne alınması ve o yönde işlem yapılması , cezalı uygulamalarla ve
vergilerle karşılaşmayı önleyebilecek. 3A-Teknik
Konularda Dikkat Edilecekler 1-Binanın
projesi 2-Zemin etüdü
yapılmış mı 3-Bina
yapılırken deprem yönetmeliği dikkate alınmış mı 4-Projeler kim
tarafından yapılmış ve bu projeler denetlenmiş mi 5-Binanın
ruhsatı, kullanım izni var mı 6-Betonu elle mi
karıştırılmış, yoksa betonyerle mi dökülmüş veya hazır beton mu
7-Kullanılan
malzemeler standartlara uygun mu? Kum ve çakıl nereden gelmiş, kırma taş kullanılmış mı?
(Kırma taş karıştırılmışsa yanlıştır) 8-Yapıda
kullanılan demir projeye uygun kullanılmış mı 9-Demirler
standartlara uygun mu 10-Kullanılan
betonun laboratuar deneyi var mı 11-Proje ile
meydana çıkan yapı arasında paralellik sağlanmış mı 2000'in Konutlarında
Dikkat Edilecekler 12-Merkezi çöp
sistemli, 13-Merkezi ve
yerden ısıtmalı, 14-Otomatik
yangın söndürmeli, 15-Elektrik
yerine güneş ve rüzgar enerjisinden faydalanılan bir sisteme sahip,
16-Fonksiyonel
olan bir elektrik ve aydınlanma sistemli, 17-Fonksiyonlu
klima, 18-Kışın ısıtan,
yazın soğutan klima tertibatlı, 19-Basit ama
fonksiyonel mutfak ve banyolar, 20-Sağlık
merkezine sahip, 21-Sosyal donatı,
yürüyüş, spor ve yeşil alanlar, yüzme havuzu, çocuk parkı, okul,
alışveriş merkezi, güvenlik, itfaiye gibi tüm birimleri içinde
barındıran küçük
kentler biçimindeki siteler. a)Tamamlanmış
daire- bina’da dikkat edilecekler Tamamlanmış
bir daire ve/veya bina alınırken yukarıda anlatılmış olan genel şartların
dışında; 1-ilgili daire
ve/veya binanın iskanının alınıp alınmamış olduğunu 2-iskanı
alınmamış ise neden iskanının alınmadığına bakmak gerekir.İmar Kanununa
göre iskanı alınmamış yerlerin yıkım kararları çıkabilir. 3-Tamamlanmış
bir daire/bina alımı esnasında kat mülkiyetine geçilip geçilmediğinin
araştırılması ve yönetim planının kontrol edilmesi gerekir. İnşaat Halinde bir
Daire/Bina Alınırken Dikkat Edilecekler. b
tamamlanmadan inşaat halinde iken satın alınıyor ise dikkat
edilecekler 1-Binayı yapan
müteahhit ile şekil şartlarına uygun bir sözleşme yapmak ve bu sözleşme ile ödenen
bedelleri teminat altına almak gerekmektedir. 2-Müteahhidin
binayı yarım bırakıp gitmesi veya binayı ruhsatına uygun inşaa etmemesi gibi durumlar ile
satın alınması planlanan mülkün tamamlanmaması ihtimaline karşı alınacak
teminatın ya ilgili müteahhidin başkaca bir mülkünün ipoteği ya da banka teminat
mektubu şeklinde olması gerekmektedir. 3-İlgili inşaatı
satın almadan önce proje ruhsatlarının kontrol edilmesinde
ileride kötü bir sürpriz
yaşanmaması açısından yarar vardır. c)Satımda
dikkat edilecekler Sahip olunan
mülkü satarken; 1-Satın alacak
kişinin kimliğinin tespiti. 2-Satışın
taksitlerle yapıldığı durumlarda satın alan kişi ile taksitleri
ödemeyi taahhüt eden kişinin aynı
olması hususuna hassasiyetle dikkat edilmeli. d)Satış
Sözleşmesi Yapılırken Türk Hukuk
sisteminde gayrimenkul alım satımları ancak tapu kütüklerinde veya
Noterler vasıtası ile yapılan " Gayrimenkul Satış Vaadi " sözleşmeleri ile
geçerli olur.
3-ARSA ALIRKEN
NELERE DİKKAT EDİLMELİ 1-Arazinin
İmar Durumu Bir arazinin
imar durumunu bulunduğu bölge, çevresinde göl olup olmadığı, yola olan
cephesi gibi hususlar belirler. Alınması planlanan arazinin imar durumunu,
bağlı bulunulan belediyenin imar işleri bölümünden veya alacağınız arazi
belediye sınırları içerisinde değil ise il imar müdürlüklerinden
öğrenebilirsiniz. 2-Arazinin
Satın Alınma Durumu Bir arazi
alınırken arazinin sahibinin kontrol edilmesi ve arazinin yetkili
kişilerden alınması gereklidir. Ayrıca, alıcı, TC. vatandaşı değil ise her
yerde arazi alması mümkün değildir. Bir araziyi almak için girişimde
bulunmadan önce alıcının bağlı bulunduğu konsolosluğa başvurarak Türkiye
içerisinde mülk sahibi olup olamayacağını ve eğer olabiliyor ise nerelerde
mülk sahibi olabileceğini öğrenmesi gerekmektedir. NOT : Türkiye
Cumhuriyeti Sınırları içerisinde devlete ait olmayan tüm araziler Tapu
Kütüğüne bağlıdır. Eğer satılmak istenen arazi tapusuz ise, bu durum,
arazinin aslında devlete ait olduğunun ve teklif eden kişinin sadece
kullanım hakkına sahip olduğunun açık bir göstergesidir. Bu türdeki bir
araziyi kanunen satın almak mümkün olmayıp, sadece kullanım hakkı
devredilir. Kullanım hakkı mutlak bir hak olmayıp, kullanım hakkının
devralındığı durumlarda alıcının konumu devletin arazisinin işgalcisi
olmaktan öteye gitmez.
4-DEVREMÜLK
ALIRKEN NELER DİKKAT EDİLMELİ Eğer satın
almak istenilen mülkün tamamı ile kullanımı değil de belirli bir işletim
sistemi içerisinde yılın belirli dönemleri kullanım hakkı verilmekte ise,
bu sisteme devre mülk adı verilmektedir. Bir devre mülk alınırken dikkat
edilmesi gereken devre mülk mü devre tatil mi satıldığıdır. Devre mülk
alımında mülkün tapusu kişinin üzerine geçmekle beraber devre tatillerde
ilgili binanın belirli bir süre için kullanımı satılmaktadır. Dolayısı ile
satın almak istediğiniz tatilin kişiye ait bir taşınmaz olarak mı yoksa
20-30 yıl gibi uzun ama belirli bir süre ile kısıtlı olarak sunulan tatil
hakkı olarak mı satıldığının araştırılarak durumun öğrenilmesinde büyük
faydalar vardır.
Müşterek
mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkıdır. Mesken olarak kullanılmaya
elverişli bir yapı ve bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine
bu yapı veya bağımsız bölümünden yılın belli dönemlerinde istifade hakkı
müşterek mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkı kurulabilir. Bu hakka
Devre mülk hakkı denir. 1-Devre mülk
hakkı ancak mesken nitelikli kat mülkiyetine veya kat
irtifakına çevrilmiş veyahut müstakil
yapılarda kurulabilir. 2-Aksi resmi
senetle kararlaştırılmadıkça devre mülk hakkının bağlı olduğu
pay, devrelerin sayı ve süreleri
esas alınarak eşit bir biçimde belirlenir. 3-Devre mülk
üzerinde bu hakla bağdaşan ayni haklar kurulabilir. Devre mülk hakkı devir edilebilir ve
mirasçılara geçer. 4-Bir yıl
içindeki devrelerin tamamı tapu sicilinde gösterilmelidir. 5-Devre mülk
hakkının yılın belirli dönemlerine ayrılması ve 15 günden daha
az süreli olmamalıdır.
6-Sözleşmede
aksi kararlaştırılmamışsa devre mülk hak sahibi bu hakkın kullanımını başkalarına
bırakabilir. 7-Ana taşınmaz
mal ile bağımsız bölümlerin ve müstakil yapıların tapu kütüklerinin beyanlar
hanesine bağımsız bölüm veya yapı üzerinde devre mülk hakkı kurulduğu işaret
edilir. Düzenlenecek tapu senedinde de bu husus belirtilir.
8-Üzerinde devre
mülk hakkı kurulacak yapı veya bağımsız bölümlerin ortak malikler arasında dönem
süresi devir ve teslimi ile istifade şekil ve usulleri, yö neticilerin seçimi ile hak
ve sorumlulukları büyük onarım için ayrılacak dönem, bakım masrafları gibi
hususlar devre mülk sözleşmesinde belirlenir. Bu hususları içeren ve bütün
hak sahiplerince imzalanan devre mülk sözleşmesi resmi senede eklenir ve tapu
kütüğünün beyanlar hanesinde gösterilir. 9-Kat
mülkiyetine çevrilmiş birden fazla bağımsız bölümlerden
bazılarının üzerinde devre mülk hakkı
kurulması aksi yönetim planında kararlaştırılmamışsa diğer
bağımsız bölüm maliklerinin izinlerine bağlı değildir. 10-Devre mülk
hakkı sahibi bu hakkın kurulduğu taşınmazların eklenti ve
ortak yerlerinden hissesi oranında
ve kendisine ait olan süre içinde kullanma hakkına sahiptir. 11-Üzerinde devre
mülk hakkı kurulan yapı veya bağımsız bölümün ortak malikleri aksi sözleşmede
kararlaştırılmamışsa şüyuun giderilmesini isteyemezler. 12-Devre mülk hak
sahipleri kendilerine ayrılan ve tapu sicilinde belirtilen
dönem süresi sonunda kullandıkları
bağımsız bölüm veya yapıyı sözleşme hükümleri gereğince boşaltmaya ve yeni
hak ve dönem sahibine teslime mecburdur. 13-Dönem süresi
sonunda tahliye olmadığı takdirde yararlanacak olan dönem sahibinden birisi veya
yöneticinin tapu kaydını ve sözleşmeyi talebine ekleyerek ibraz etmesi halinde
mahallin en büyük mülki amirinin emri ile başkaca bir işlem ve tebligata gerek
kalmadan derhal zabıtaca boşalttırılır. İdare ve yargı organlarına yapılacak
başvuru bu boşaltma işlemini durdurmaz. Tarafların kanundan ve sözleşmeden
doğan hakları saklıdır. 14-Devre mülk
hakkı sahiplerinin hak ve borçları yetki ve sorumluluklarının
tespit ve uyuşmazlıkların
çözümlenmesinde, bu konuda sözleşmede veya yönetim planında hüküm bulunmayan
hallerde Türk medeni kanunu ve ilgili diğer kanun hükümleri uygulanır.
15-Anlaşmazlıklar
ana gayrimenkulun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde çözümlenir.
5-KOOPARATİF
ALIKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ a)KOOPARİTİFE ÜYE OLURKEN DİKKAT
EDİLMESİ GEREKENLER 1-Kooperatifin
bölgesel bir üst birliğe üye olup olmadığına bakın. Çünkü bu sistemde gelişmiş bir
denetim mekanizması bulunur. 2-Kooperatif
arsasının kooperatif adına tapulu yada tahsis belgeli olup olmadığına bakmalısınız.
3-Kooperatife
ait arsanın imar durumunu inceleyin, imarı yoksa üye olmayın. 4-Bir
kooperatife üye olduktan sonra işlerin nasıl yürütüldüğünü takip etmek
için yılda bir yapılan genel
kurul toplantılarına düzenli olarak katılın. 5-Kooperatif
aidatlarını elden vermek yerine banka hesabına yatırın.
Dekontları saklayın. 6-Yönetimde
bulunan kişilerin yakın evrelerine ucuz devir gibi yollarla
çıkar sağlayabileceklerini
düşünerek uyanık olmanızda da ayrıca fayda var. b)KOOPERATİF
ORTAKLARI İÇİN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER 1A-
KOOPERATİFE NASIL ORTAK OLUNUR? 1. Kooperatife
ortak olma yolları - Bir
kooperatif kurarak ortak olma - Daha önce
kurulmuş olan bir kooperatife sonradan ortak olma - Kooperatif
ortaklarından birinin ortaklık payını devralmak suretiyle ortak olma
- Miras
yoluyla ortak olma -Taşınmaz mal
veya işletme karşılığı ortak olma 2. Kooperatif
ortaklığına girme şartları - Medeni
hakları kullanma yeterliliğine sahip olmak, - Yazılı
olarak kooperatif yönetim kuruluna başvurmak, - Varsa şahsi
sorumluluk ve ek ödemeleri yazılı olarak kabul etmek, - Gerekli
sermaye payını taahhüt etmek ve dörtte birini peşin ödemek, - Ana
sözleşmelerle getirilen diğer şartları taşımak. 3.
Kooperatiflerle ilgili bazı hususlar -
Kooperatiflerde yedek ortaklık yoktur. - Yapı
kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısının genel kurulca
belirlenmesi zorunludur - Sonradan
ortaklığa kabul edileceklerden bir fark alınması, mevcut ana sözleşmelere
göre genel kurul kararı ile mümkün olabilmektedir. Bu konuda yönetim
kurulu yetkili değildir. 4. Ortak
olurken dikkat edilecek bazı hususlar Bir
kooperatife ortak olurken; - Sözlere,
ilanlara kesinlikle inanılmamalıdır. - Ödemeler
kooperatif adına bankada açılmış olan hesaplara yatırılmalı ya
da kooperatif yetkililerine,
kooperatif kaşesini ve ilgililerin imzasını taşıyan makbuz karşılığı
yapılmalı. - Kooperatifin
mevcut ortaklarının ekonomik, kültürel ve sosyal durumları iyi araştırılmalı. - Arsanın tapu
devri yada tapuya şerh verdirilecek bir satış vaadi sözleşmesi
ile alınıp alınmadığına bu
arsanın kooperatifin amacına uygun olup olmadığına bakılmalıdır
- Ortak
sayısının, belirlenen
konut/işyeri sayısından fazla olup olmadığı araştırılmalıdır
- inşaat
ruhsatının alınıp alınmadığı sorulmalı, inşaat seviyesi, arsa alımı ve inşaata yapılan harcamalar ile
toplanan paraların mukayesesi yapılmalıdır. - Ortaklık
devralınacak şahsın, gerçekten ve halen o kooperatifin ortağı
olup olmadığı, kooperatife borcunun
bulunup bulunmadığı araştırılmalı. - Ödenen aidat
ve günün fiyat artışları da dikkate alınarak, inşaatın ne
kadar sürede bitirilebileceği
hususunda bir fikir edinilebilmelidir. 2A -
ORTAKLARIN HAKLARI NELERDİR? - Ortaklık
hakları ortaklık senedi ile temsil olunur - Ortaklar,
Kooperatifler Kanununun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşittirler A) ORTAKLARIN
BİREYSEL HAKLARI - Ortaklıktan
çıkma hakkı Her ortağın çıkma hakkı
vardır Ortaklıktan
çıkma hakkının kullanılması, ana sözleşmeyle en çok 5 yıl için
sınırlandırılabilir. Ortağın hiç bir suretle kooperatiften çıkamayacağına
dair şartlar hükümsüzdür Çıkış, ancak
bir hesap yılı sonu için ve en az 6 ay önceden haber verilerek
yapılır. Yönetim
kurulu, bir ortağın
kooperatiften istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak çıkma dileğini
noter aracılığı ile kooperatife bildirir. Bildiri tarihinden itibaren
çıkma gerçekleşir - Ortaklık
payını devir hakkı Ortaklık
payları devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin
ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder.
Ana sözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının
kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir - Çıkarılma
kararına karşı genel kurula itiraz veya mahkemeye dava açma hakkı
Kendisine
çıkarılma kararı tebliğ edilen ortağın, bu yazıyı aldığı tarihten itibaren
üç ay içinde mahkemeye itiraz davası açma veya genel kurula itiraz etme
hakkı vardır - Bilgi edinme
ve örnek isteme hakkı Yönetim ve
denetim kurulu yıllık çalışma raporları ile bilançosunu talep eden
ortaklara bilanço ve gelir gider farkı hesaplarının birer suretinin
verilmesi mecburidir. Ortakların
bilgi edinme hakkı bertaraf edilemez veya sınırlandırılamaz - Ticari
defterleri ve belgeleri inceleme hakkı Kooperatifin
ticari defterleri ve haberleşme ile ilgili hususların incelenmesi, genel
kurulun açık bir izni veya yönetim kurulunun kararı ile mümkündür
- Genel kurula katılma, seçme ve
seçilme hakkı Üç ay evvel
ortak olmayanlar hariç her ortak genel kurula katılma hakkına
sah | 
